‘Dan sta ik op een vliegveld of een vreemd station, ergens in ‘verweggistan’, maar ook in Nederland en dan breekt opeens het zweet me uit.’ Terwijl hij me uitlegt wat precies de omstandigheden zijn wanneer hij een paniek aanval kreeg en krijgt, zie ik zijn lichaam verstijven. Hij staart langs me heen naar de muur achter me. ‘Ja, dan krijg ik pijn aan mijn borst. Hier.’ Hij legt zachtjes een hand op het midden van zijn borstkas, vlak boven zijn borstbeen.
Hij is absoluut geen doetje en dat is hij ook nooit geweest. Hij is de hele wereld over geweest voor zijn werk, uitgezonden voor verscheidene weken tegelijkertijd. Meestal alleen. Hij ziet er voor zijn leeftijd uitzonderlijk goed uit, geen overgewicht, een strak lijf dat hij nog dagelijks traint d.m.v. het doen van eenvoudige gymoefeningen. Die zeurende pijn aan zijn onderrug, die is er wel altijd. De jaren gaan ondertussen natuurlijk wel tellen. Al geruime tijd gepensioneerd en toch heeft hij de paniekaanvallen nog steeds. Ook als hij met zijn vriendin op vakantie gaat. De paniekaanvallen beangstigen hem, steeds meer.
Spannend
‘Kun je je herinneren wanneer je zo een paniekaanval voor het eerst had?’vraag ik hem terwijl ik zijn non-verbale gedrag nauwkeurig observeer. Hij gaat achteruit zitten en ik zie hoe hij terug gaat in de tijd doordat hij zijn ogen omhoog draait en in het niets staart. ‘Nou, ik ben al jong gaan werken, dat was normaal in die tijd, en voor mijn werk werd ik al snel gedetacheerd.’ De grote machines die, door het bedrijf waar hij werkte, aan scheepswerven verkocht werden moesten op locatie in een schip gebouwd worden. Hij moest met de machines mee om ervoor te zorgen dat alles goed zou verlopen. Als hij verteld over de eerste keer dat hij als 17-jarige jongen, alleen, per boot naar de andere kant van het land moest, terwijl hij Amsterdam niet uit geweest was, knijpt zijn maag weer samen. Terwijl hij me wat verlegen aankijkt grinnikt hij een beetje zenuwachtig als hij toegeeft dat hij het echt heel erg spannend heeft gevonden. Zijn beschrijving van zijn emotie ‘spanning’ tijdens de detachering lijken echter niet op een emotie als ‘doodsangst’. Die gaat namelijk gepaard met lichamelijke verschijnselen zoals heftig zweten en enorme pijn in de borst, zoals die voorkomen bij levensbedreigende situaties.
Als een situatie in het hier-en-nu lijkt op een levensbedreigende gebeurtenis uit je jeugd, kan het zijn dat je als het ware met een soort ‘elastiek’ teruggetrokken wordt in dezelfde emotie die je beleefde tijdens die eerdere gebeurtenis. Soms hebben we, door de heftigheid ervan, geen bewuste herinnering aan het betreffende jeugdtafereel en herkennen we ‘bewust’ geen overeenkomst. ‘Kun je je voor je 17de nog een situatie herinneren waar je ook heel bang bent geweest?’ vraag ik hem. Zijn ogen kijken langs mij heen en er verschijnen herinneringen die voor een kind redelijk angstig geweest moeten zijn, zoals vechten met een drietal jongens tegelijkertijd of achterna gezeten worden door een boze vader. Echter nog steeds geen gebeurtenis waar je een dergelijke heftige lichamelijke reactie op kan hebben.
Oorlogstijd
Terwijl hij daar peinzend zit met zijn schouders wat opgetrokken, zijn armen stijf over elkaar, zie ik dat plotseling zijn ogen groot worden. Hij kijkt van de muur achter mij, mij recht in de ogen aan. Ik beweeg me niet. Uit ervaring weet ik dat er een beeld, of een plaatje, bij hem opkomt en ik hem de tijd moet geven dit rustig zijn bewuste in te laten komen. ‘Oh ja…. als 8-jarige werd ik, tijdens de oorlog, door mijn ouders op een dag naar een schuit, dat achter het Centraal Station in het IJ lag, gebracht. ‘Het was een moeilijke tijd, weet je, de oorlog, we hadden heel erge honger. Ik herinner me dat ik samen met mijn zusje, onder de eetkamertafel zat en dat we samen huilden van de honger.’ Het kost me geen moeite het tafereel voor me te zien.
De herinnering maakt zijn ogen waterig, hij houdt van zijn ouders, die hele lieve hardwerkende mensen waren. ‘Er was op de zijkant van de schuit een rood kruis in een wit vierkant geschilderd. Toen wij aankwamen zaten er al aardig wat kinderen op.. Van mijn ouders moest ik aan boord stappen. Dat vond ik gek, wat moest ik op die boot? Terwijl ze afscheid van me namen begreep ik pas dat zij niet aan boord zouden stappen en weg zouden gaan. Ik was nog nooit alleen van huis weg geweest…….’
Tranen voor een 8-jarige
Langzaam vertelt hij dat ze nog enkele dagen achter het station gelegen hadden, wat zijn ouders nooit geweten hebben, dat ze stro als bed hadden, les kregen van een juf en dat ze absoluut niet van boord mochten. Ze mochten alleen hun hoofdjes door het luik naar buiten steken voor een beetje frisse lucht, om de beurt. Er werd ze verder niets verteld of uitgelegd. Na een paar dagen staken ze het IJsselmeer over om aan de andere kant op vrachtwagens geladen te worden en verspreid te worden over het noorden van ons land. Hij kwam in Groningen terecht bij een, overigens, hele lieve familie. Na enkele maanden keerde hij terug naar Amsterdam. Het weerzien met zijn ouders, broer en zus kan hij zich niet meer herinneren, wel dat ze zeiden dat ze hem niet konden verstaan, hij sprak namelijk met een enorm Gronings accent.
‘Ik kijk graag naar het TV programma ‘Spoorloos’.’ zegt hij geëmotioneerd. ‘Als kinderen, na jaren gescheiden te zijn van hun familie, weer worden herenigd. Dan hou ik het nooit droog.’ Terwijl ik hem de doos met zakdoekjes aangeef, pak ik er ook één. Stilletjes laten we samen een traan voor een klein hevig geschrokken Amsterdams jongetje van 8 jaar dat zonder uitleg aan zijn lot werd overgelaten in een voor hem volkomen vreemde omgeving.
ADAMAS, Praktijk voor Holistisch Coachen
Middelie 52
1472 GR Middelie
06-38195747
info@adamas-coaching.nl
www.adamas-coaching.nl
Personeelsbeleid alleen maar gericht op het creëren van tevreden werknemers is vandaag de dag niet meer voldoende. Om te kunnen blijven concurreren, hebben bedrijven en instellingen werknemers nodig die niet alleen tevreden zijn, maar ook proactief, energiek en betrokken, oftewel, met het nieuwe modewoord, ‘vitaal’ zijn.
